Kennisnet Leerlingzorg Archief
Vooroordelen leerkrachten versterken taalachterstand jonge kinderen
Auteur: Edwin Oomen
Voor het laatst gewijzigd op: 7 april 2008
Op 14 maart is Judith Stoep aan de Radboud Universiteit gepromoveerd op een onderzoek naar de beginnende geletterdheid van zo’n 900 kinderen van 4 tot 6 jaar uit heel Nederland. Ongeveer een kwart van de kinderen in Nederland begint aan het basisonderwijs met een taalachterstand die nadelig is voor hun latere leesvaardigheid.
Een achterstand die op jonge leeftijd te verkleinen is door hun taalvaardigheid en ‘beginnende geletterdheid’ te stimuleren: alles wat kinderen weten over geschreven taal voordat ze in groep 3 leren lezen en schrijven. Judith Stoep onderzocht hoe dat het beste kan, thuis en in de klas. Ze ontdekte dat leerkrachten zich daarbij nogal eens laten leiden door vooroordelen over de ouders van deze kinderen.
De ontwikkeling van de taalvaardigheid en beginnende geletterdheid wordt mede beïnvloed door de inschatting die leerkrachten maken van de ouderlijke betrokkenheid bij school. Volgens Judith Stoep werkt het zo: “De aandacht voor lezen en schrijven wordt afgestemd op waar het kind volgens de leerkracht aan toe is. En die inschatting wordt vooral gebaseerd op de verwachtingen over de betrokkenheid van de ouders, constateer ik. De ideeën die leerkrachten hierover hebben, zijn vrij algemeen en stereotiep: ze denken nogal eens dat allochtone ouders weinig met taal en lezen bezig zijn met hun kinderen en dat het ook geen zin heeft om hen bij het stimuleren van de beginnende geletterdheid van hun kind te betrekken. Dus doen ze dat niet, of in ieder geval stukken minder dan bij hoger opgeleide ouders, van wie leerkrachten soms onterecht verwachten dat ze thuis veel voorlezen, educatieve spelletjes doen, en op die manier kinderen op een speelse manier voorbereiden op het leesonderwijs dat in groep 3 formeel begint”.
Aanbevelingen
Gezinsportfolio
Laat een gezinsportfolio heen en weer gaan tussen school en thuis. Een klapper waarin zowel de leerkracht als de ouders informatie stoppen over de ervaringen van een kind rondom een bepaald thema. Zowel ouders als leerkrachten krijgen op die manier een realistischer idee over de kennis en ervaringen van het kind, zodat ze het kind beter kunnen stimuleren in zijn of haar ontwikkeling.
Interactief voorlezen
Lees interactief voor, waarbij je liefst een boekje kiest waar een kind zich wat bij kan voorstellen, bijvoorbeeld omdat het aansluit bij iets wat het die dag gedaan heeft, en waarbij je ook om de tekst heen praat en vragen stelt, af en toe een woordje aanwijst misschien… daar leren ze heel veel van.
Investeer op jonge leeftijd
Meer aandacht voor taalontwikkeling op de peuterspeelzaal en in groep 1 en 2. Nascholing uitbreiden voor peuterleidsters. Tijd inruimen om werk voor te bereiden, met ouders te overleggen en de ontwikkeling van de kinderen vast te leggen.
Over Judith Stoep
Judith Stoep werkt sinds 2005 voor Viataal / PonTEM ( Sint Michielsgestel) op de afdeling onderzoek en ontwikkeling. Ze
werkt onder andere aan het programma KLINc. Voor die tijd is ze onder andere werkzaam geweest voor het CED in Rotterdam ( bijdrage aan Schatkist Instap) en voor het expertisecentrum Nederlands ( bijdrage aan Taallijn VVE, Z@ppelin, De Z@ppflat).
Meer informatie
Het volledige proefschrift is uitgegeven door Garant.
Garant
PonTeM
Judith Stoep [Kennislink]
Judith Stoep [De Pers]
Judith Stoep [Viataal]
Voor het laatst gewijzigd op: 7 april 2008
Op 14 maart is Judith Stoep aan de Radboud Universiteit gepromoveerd op een onderzoek naar de beginnende geletterdheid van zo’n 900 kinderen van 4 tot 6 jaar uit heel Nederland. Ongeveer een kwart van de kinderen in Nederland begint aan het basisonderwijs met een taalachterstand die nadelig is voor hun latere leesvaardigheid.
Een achterstand die op jonge leeftijd te verkleinen is door hun taalvaardigheid en ‘beginnende geletterdheid’ te stimuleren: alles wat kinderen weten over geschreven taal voordat ze in groep 3 leren lezen en schrijven. Judith Stoep onderzocht hoe dat het beste kan, thuis en in de klas. Ze ontdekte dat leerkrachten zich daarbij nogal eens laten leiden door vooroordelen over de ouders van deze kinderen.
De ontwikkeling van de taalvaardigheid en beginnende geletterdheid wordt mede beïnvloed door de inschatting die leerkrachten maken van de ouderlijke betrokkenheid bij school. Volgens Judith Stoep werkt het zo: “De aandacht voor lezen en schrijven wordt afgestemd op waar het kind volgens de leerkracht aan toe is. En die inschatting wordt vooral gebaseerd op de verwachtingen over de betrokkenheid van de ouders, constateer ik. De ideeën die leerkrachten hierover hebben, zijn vrij algemeen en stereotiep: ze denken nogal eens dat allochtone ouders weinig met taal en lezen bezig zijn met hun kinderen en dat het ook geen zin heeft om hen bij het stimuleren van de beginnende geletterdheid van hun kind te betrekken. Dus doen ze dat niet, of in ieder geval stukken minder dan bij hoger opgeleide ouders, van wie leerkrachten soms onterecht verwachten dat ze thuis veel voorlezen, educatieve spelletjes doen, en op die manier kinderen op een speelse manier voorbereiden op het leesonderwijs dat in groep 3 formeel begint”.
Aanbevelingen
Gezinsportfolio
Laat een gezinsportfolio heen en weer gaan tussen school en thuis. Een klapper waarin zowel de leerkracht als de ouders informatie stoppen over de ervaringen van een kind rondom een bepaald thema. Zowel ouders als leerkrachten krijgen op die manier een realistischer idee over de kennis en ervaringen van het kind, zodat ze het kind beter kunnen stimuleren in zijn of haar ontwikkeling.
Interactief voorlezen
Lees interactief voor, waarbij je liefst een boekje kiest waar een kind zich wat bij kan voorstellen, bijvoorbeeld omdat het aansluit bij iets wat het die dag gedaan heeft, en waarbij je ook om de tekst heen praat en vragen stelt, af en toe een woordje aanwijst misschien… daar leren ze heel veel van.
Investeer op jonge leeftijd
Meer aandacht voor taalontwikkeling op de peuterspeelzaal en in groep 1 en 2. Nascholing uitbreiden voor peuterleidsters. Tijd inruimen om werk voor te bereiden, met ouders te overleggen en de ontwikkeling van de kinderen vast te leggen.
Over Judith Stoep
Judith Stoep werkt sinds 2005 voor Viataal / PonTEM ( Sint Michielsgestel) op de afdeling onderzoek en ontwikkeling. Ze
werkt onder andere aan het programma KLINc. Voor die tijd is ze onder andere werkzaam geweest voor het CED in Rotterdam ( bijdrage aan Schatkist Instap) en voor het expertisecentrum Nederlands ( bijdrage aan Taallijn VVE, Z@ppelin, De Z@ppflat).
Meer informatie
Het volledige proefschrift is uitgegeven door Garant.
Garant
PonTeM
Judith Stoep [Kennislink]
Judith Stoep [De Pers]
Judith Stoep [Viataal]