Kennisnet Speciaal Onderwijs Archief
Kom mee naar buiten allemaal
Voor het laatst gewijzigd op: 25 februari 2008
Bron: Zorgkatern 'Zorg Primair' CNV Onderwijsbond
Bloemlezing door: Edwin Oomen
Foto: Darren Lee Carroll
Het vakblad van de CNV onderwijsbond wordt maandelijks uitgebreid met het zorgkatern “Zorg Primair”. Het eerste nummer van 2008 was gewijd aan De Natuur als Leerschool. Met toestemming van de hoofdredacteur Jan van Balkom, een bloemlezing.
Hoe paradoxaal; kinderen raken steeds meer vervreemd van de natuur terwijl uit recent onderzoek is gebleken dat de natuur juist een positieve bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van kinderen. Onderzoekers stellen dat, heel algemeen geformuleerd, de lichamelijke, emotionele, intellectuele, sociale ontwikkeling en de verbeeldingskracht sterk worden gestimuleerd door gevarieerde, herhaalde en blijvende contacten met relatief spontane natuurlijke omgevingen en processen. Dergelijke ervaringen zijn bovendien belangrijk voor het ontwikkelen van betrokkenheid bij en verbondenheid met natuur. Maar …. Ervaringen als hierboven beschreven en aangeprezen staan sterk onder druk en daarmee de pedagogische potenties daarvan.
Tot twintig jaar geleden was het nog normaal dat kinderen in de basisschoolleeftijd zonder toezicht van volwassenen buiten speelden in natuurrijke omgevingen. Inmiddels spreken we over de ‘achterbankgeneratie’ die de omgeving vooral vanuit de auto waarneemt; mogen kinderen steeds minder vanwege gevaren van verkeer en “enge mannen, trekken de media sterk aan de kinderen om binnen te blijven; is de tijd dat kinderen niet op school zijn ingevuld door voor hen ingevulde activiteiten en hebben we een probleem met de namen “bewegingssarmoede en obesitas. Bovendien verdwijnt de nog aanwezige speelnatuur op drastische wijze uit de leefomgeving van de kinderen door de strijd om de schaarse ruimte in steden en dorpen (Van den Born, 2007)
Meer informatie
www.nationaleuitdaging.nl
www.springzaad.nl
Het doelbewust inzetten van de unieke mogelijkheden van de natuur en de ontwikkeling van elk kind te begeleiden staan centraal in “De Natuur als leerschool; een initiatief van Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg samen met de STOAS Hogeschool voor groendocenten en Stichting Educatief Platteland. Het doel: uw school zo praktisch mogelijk op weg helpen als u meer wilt dan het geven van natuurlessen uit een boek. Extra info over de post-hbo cursus
oso@fontys.nl
Praktijkvoorbeelden
Groen leren
Het breed Onderwijs Zorgcentrum Zaanstreek is een samenwerkingsverband van scholen voor speciaal (basis-)onderwijs, jeugdzorginstellingen en welzijnsorganisaties. Kinderen krijgen er les in een leerwerkplaats. Een plek die kinderen uitdaagt tot leren. De boerderij de Corneliahoeve in Westzaan maakt deel uit van een van die leerwerkplaatsen: het groenatelier.Groen leren, vanuit de notie dat natuur en milieu een belangrijke invalshoek kunnen zijn voor een positieve ontwikkeling van kinderen.
Het platteland als praktijkleeromgeving, stichting Educatief Platteland
Meer en meer wordt het platteland (her)ontdekt als de praktijk leeromgeving bij uitstek. Een leeromgeving met alle elementen om vakoverstijgend en ervaringsgericht te leren. Kortom, een leeromgeving waar lesonderwerpen van allerhande vakgebieden in de praktijk gezien,geproefd en beleefd kunnen worden. Vanuit het basisonderwijs is veel behoefte aan excursiemogelijkheden die aansluiten op te behandelen lesstof uit methodes van de diverse vakgebieden, of geïntegreerd kunnen worden binnen projecten. Er wordt belang gehecht aan praktijkgericht- of contextgericht leren, waarbij leerlingen veelal in projectvorm zelf moeten leren ontdekken, onderzoeken etc.
Uit methodeonderzoek en kerndoelenonderzoek door stichting Educatief Platteland is gebleken dat in alle leerjaren boerderij gerelateerde thema’s behandeld worden; expliciet met betrekking tot de vakken aardrijkskunde, geschiedenis, biologie en natuurkunde. Naast integratie binnen `reguliere lessen en projecten` zijn veel basisscholen geïnteresseerd om kampuitjes- of schoolreisjesprogramma’s een meer educatief karakter te geven. Ook in deze behoefte blijken educatieboerderijen eenvoudig in te kunnen voorzien.
Maar ook vanuit het voortgezet onderwijs is veel interesse in de natuurlijke praktijk leeromgevingen van de boerderij, waar leerlingen vakoverstijgende en praktijkgerichte opdrachten en projecten kunnen uitvoeren. Te denken valt aan projecten rondom omgevingsonderwijs, duurzaamheid, waterkwaliteit, landschapsinrichting, beroepenoriëntatie etc.
De boerderijschool
Een proefproject van een 4-tal basisscholen in de Achterhoek met als doel het realiseren van “levend leren” (dat is leren over het echte leven en leren in het echte leven). Gedurende ongeveer 25 dagdelen bezoeken leerlingen (groep 6-7) een boerderij om er te leven en te werken.
Links
www.petraschool.nl
www.educatiefplatteland.nl
www.lokaalloket.nl
Lesmateriaal lente
Lesmateriaal zomer
Lesmateriaal herfst
Lesmateriaal winter
Bron: Zorgkatern 'Zorg Primair' CNV Onderwijsbond
Bloemlezing door: Edwin Oomen
Foto: Darren Lee Carroll
Het vakblad van de CNV onderwijsbond wordt maandelijks uitgebreid met het zorgkatern “Zorg Primair”. Het eerste nummer van 2008 was gewijd aan De Natuur als Leerschool. Met toestemming van de hoofdredacteur Jan van Balkom, een bloemlezing.
Hoe paradoxaal; kinderen raken steeds meer vervreemd van de natuur terwijl uit recent onderzoek is gebleken dat de natuur juist een positieve bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van kinderen. Onderzoekers stellen dat, heel algemeen geformuleerd, de lichamelijke, emotionele, intellectuele, sociale ontwikkeling en de verbeeldingskracht sterk worden gestimuleerd door gevarieerde, herhaalde en blijvende contacten met relatief spontane natuurlijke omgevingen en processen. Dergelijke ervaringen zijn bovendien belangrijk voor het ontwikkelen van betrokkenheid bij en verbondenheid met natuur. Maar …. Ervaringen als hierboven beschreven en aangeprezen staan sterk onder druk en daarmee de pedagogische potenties daarvan.
Tot twintig jaar geleden was het nog normaal dat kinderen in de basisschoolleeftijd zonder toezicht van volwassenen buiten speelden in natuurrijke omgevingen. Inmiddels spreken we over de ‘achterbankgeneratie’ die de omgeving vooral vanuit de auto waarneemt; mogen kinderen steeds minder vanwege gevaren van verkeer en “enge mannen, trekken de media sterk aan de kinderen om binnen te blijven; is de tijd dat kinderen niet op school zijn ingevuld door voor hen ingevulde activiteiten en hebben we een probleem met de namen “bewegingssarmoede en obesitas. Bovendien verdwijnt de nog aanwezige speelnatuur op drastische wijze uit de leefomgeving van de kinderen door de strijd om de schaarse ruimte in steden en dorpen (Van den Born, 2007)
Meer informatie
www.nationaleuitdaging.nl
www.springzaad.nl
Het doelbewust inzetten van de unieke mogelijkheden van de natuur en de ontwikkeling van elk kind te begeleiden staan centraal in “De Natuur als leerschool; een initiatief van Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg samen met de STOAS Hogeschool voor groendocenten en Stichting Educatief Platteland. Het doel: uw school zo praktisch mogelijk op weg helpen als u meer wilt dan het geven van natuurlessen uit een boek. Extra info over de post-hbo cursus
oso@fontys.nl
Praktijkvoorbeelden
Groen leren
Het breed Onderwijs Zorgcentrum Zaanstreek is een samenwerkingsverband van scholen voor speciaal (basis-)onderwijs, jeugdzorginstellingen en welzijnsorganisaties. Kinderen krijgen er les in een leerwerkplaats. Een plek die kinderen uitdaagt tot leren. De boerderij de Corneliahoeve in Westzaan maakt deel uit van een van die leerwerkplaatsen: het groenatelier.Groen leren, vanuit de notie dat natuur en milieu een belangrijke invalshoek kunnen zijn voor een positieve ontwikkeling van kinderen.
Het platteland als praktijkleeromgeving, stichting Educatief Platteland
Meer en meer wordt het platteland (her)ontdekt als de praktijk leeromgeving bij uitstek. Een leeromgeving met alle elementen om vakoverstijgend en ervaringsgericht te leren. Kortom, een leeromgeving waar lesonderwerpen van allerhande vakgebieden in de praktijk gezien,geproefd en beleefd kunnen worden. Vanuit het basisonderwijs is veel behoefte aan excursiemogelijkheden die aansluiten op te behandelen lesstof uit methodes van de diverse vakgebieden, of geïntegreerd kunnen worden binnen projecten. Er wordt belang gehecht aan praktijkgericht- of contextgericht leren, waarbij leerlingen veelal in projectvorm zelf moeten leren ontdekken, onderzoeken etc.
Uit methodeonderzoek en kerndoelenonderzoek door stichting Educatief Platteland is gebleken dat in alle leerjaren boerderij gerelateerde thema’s behandeld worden; expliciet met betrekking tot de vakken aardrijkskunde, geschiedenis, biologie en natuurkunde. Naast integratie binnen `reguliere lessen en projecten` zijn veel basisscholen geïnteresseerd om kampuitjes- of schoolreisjesprogramma’s een meer educatief karakter te geven. Ook in deze behoefte blijken educatieboerderijen eenvoudig in te kunnen voorzien.
Maar ook vanuit het voortgezet onderwijs is veel interesse in de natuurlijke praktijk leeromgevingen van de boerderij, waar leerlingen vakoverstijgende en praktijkgerichte opdrachten en projecten kunnen uitvoeren. Te denken valt aan projecten rondom omgevingsonderwijs, duurzaamheid, waterkwaliteit, landschapsinrichting, beroepenoriëntatie etc.
De boerderijschool
Een proefproject van een 4-tal basisscholen in de Achterhoek met als doel het realiseren van “levend leren” (dat is leren over het echte leven en leren in het echte leven). Gedurende ongeveer 25 dagdelen bezoeken leerlingen (groep 6-7) een boerderij om er te leven en te werken.
Links
www.petraschool.nl
www.educatiefplatteland.nl
www.lokaalloket.nl
Lesmateriaal lente
Lesmateriaal zomer
Lesmateriaal herfst
Lesmateriaal winter