Kennisnet Speciaal Onderwijs Archief
Auteurs: Don van Dijk, Henk Faber, Peerke Bos
Voor het laatst gewijzigd op: 7 november 2008
Bron: EduVIP
Slechtziende leerlingen ervaren vaak problemen met het digitale schoolbord. Toch is hun deelname aan de les doorgaans goed mogelijk. Dit artikel is oorspronkelijk geschreven voor ambulante onderwijskundige begeleiders van slechtziende leerlingen die problemen ondervinden bij het visueel waarnemen van het digitale schoolbord.
Deel 1 | Deel 2
1. Gebruik en omgeving verbeteren
Met de volgende tips voor de leerkracht kan het digitale bord voor iedereen beter zichtbaar worden gemaakt. Omdat de situatie erg verschilt per lokaal kan voor een uitgebreid en passend advies ook de verlichtingsdeskundige van een regionaal centrum worden (van Bartimeus, Sensis of Visio) worden geraadpleegd.
- Verduisteren en geen direct zonlicht
Een beamer projecteert licht op het digitale schoolbord en dit werkt net als in een bioscoop: deze apparaten presteren minder in een lichte omgeving. Het voor de slechtziende leerling zo essentiële contrast wordt slechter. Daarom moet zoveel mogelijk direct lichtinval op het bord worden vermeden, ook omdat het bord dan kan spiegelen. Apart probleem: bij een maximaal contrast op het digibord kan er het nadeel zijn dat leerkracht en klas in een te donkere omgeving verkeren. In de praktijk zal er toch een middenweg gevonden moeten worden tussen maximale zichtbaarheid en de werkbaarheid voor de klas.
Buiten de regionale centra om is hier een ander onderzoek mogelijk, wat niet (speciaal) op slechtziende leerlingen gericht is. De Laurentius Stichting in Delft liet een dergelijk onderzoek uitvoeren. Hierbij kreeg het gehele klaslokaal een verlichting conform de norm juiste normen én blijft het interactieve bord nu duidelijk zichtbaar zonder contrastverlies. Tegelijkertijd kan men het digitale bord individueel aanlichten. Dit lijkt veelbelovend, hoewel enig voorbehoud hier op zijn plaats is: bij dit onderzoek waren tot dusver geen slechtziende leerlingen betrokken. - Het gebruiken van de juiste kleuren
Door de juiste kleuren te gebruiken wordt het contrast verbeterd en wordt het schoolbord beter leesbaar voor de gehele klas. Gebruik bijvoorbeeld geen geel op wit, maar zoveel mogelijk zwart op wit. Wit op zwart kan ook, hoewel dat meestal voor de goedziende klasgenoten vervelend is omdat ze dat niet gewend zijn. - De dikte van de pen aanpassen en groot schrijven
Als er dikker en groter op het bord geschreven wordt, is dit beter zichtbaar voor de slechtziende leerling, en voor de normaalziende leerling helemaal achterin. Wanneer er getypte tekst op het bord wordt gebruikt, denk dan ook aan de juiste grootte en duidelijkheid van het lettertype.
2. Assisteren van de slechtziende leerling
De klas zelf kan ook helpen om de slechtziende leerling goed mee te laten komen met de stof die op het digitale bord gepresenteerd wordt. Veel van deze methodes worden van oudsher ingezet bij het klassieke schoolbord en het whiteboard.
- Vragen aan buurman of buurrouw
Als een leerling het niet zo goed kan zien, kan hij het even vragen aan de leerling die naast hem zit. - De les vooraf of achteraf aan de leerling geven
De les kan worden uitgeprint, of in een digitale vorm worden verstrekt, zodat de leerling het bijvoorbeeld op zijn eigen laptop kan zien. - Hardop voorlezen door de leerkracht
Als de leerkracht de tekst laat zien of op het bord schrijft is het goed als hij hardop voorleest (verbaliseren). Op deze manier kan de slechtziende leerling de les volgen zonder het bord per se te hoeven lezen.
Over dit artikel
Henk Faber heeft aan dit artikel bijgedragen in het kader van zijn afstudeeropdracht. Het artikel is verder ontwikkeld en bewerkt door Don van Dijk en geredigeerd door Peerke Bos. Het is gepubliceerd op www.eduvip.nl en is hiermee ook voor anderen beschikbaar, met name voor leerkrachten uit het regulier onderwijs met een slechtziende leerling in de groep of klas. In december verschijnt het tweede deel van dit artikel.
Meer informatie
EduVIP
Meer over digiborden