Toegankelijkheidsmenu

Kennisnet Speciaal Onderwijs Archief

Zelf lesmateriaal maken met Clicker

Clickers Voor het laatst gewijzigd op: 12 juni 2007
Auteur: Kaj Rietberg


Leerkrachten in het speciaal onderwijs maken vaak zelf lesmateriaal. Daarom op Kennisnet Speciaal Onderwijs een overzicht met mogelijkheden om zelf materiaal te maken. Deze keer aandacht voor Clicker.

Het bedrijf Cricksoft maakt schrijf- en leessoftware voor kinderen in het basis- en speciaal onderwijs. Het bedrijf heeft vestigingen in Amerika en Engeland en is een initiatief van een leerkracht die in 1993 begon met het maken van software. Clicker is het bekendste product van het bedrijf. Op de BETT heeft het al 5 prijzen gewonnen. Het programma is Engelstalig, maar is ook vertaald in 3 Europese talen. De producten die Cricksoft maakt zijn ook te gebruiken, met aangepaste hardware, door mensen met een lichamelijk beperking die niet met een muis en toetsenbord kunnen werken. Op de internetsite van Cricksoft wordt Clicker genoemd als software die ondersteunt bij het leren van taal en is een multi-media product. Veel Engelse scholen in het primair onderwijs gebruiken het.

Clicker is een sprekende tekstverwerker, waarmee je kan typen door het toetsenbord te gebruiken of juist door het gebruik van al gegeven woorden die onder het vak van de tekst staan. Dit onderste vak heet het Clicker Grid. Bij de software zitten veel plaatjes. Deze plaatjes kunnen gebruikt worden om mee te schrijven. Maar ook je eigen plaatjes of foto's kan je gebruiken. De woorden kunnen uitgesproken worden voordat je ze gaat typen of selecteren in het Clicker Grid. Dit gebeurt in het Engels, maar ook in andere talen. Niet geleverd is een Nederlandse stem, maar een Nederlandse stem is wel mogelijk. Naast het schrijven van een stukje tekst kunnen kinderen er ook sprekende boeken mee maken of een multi-media presentatie. Clicker heeft ook een cd met animaties die emoties of werkwoorden uitbeelden.

Links
Cricksoftware
Crick aangepaste software
Clicker animaties

Clicker screenshot 1 Wat doet Clicker dan precies?
Clicker helpt leerlingen bij het maken van goede zinnen. Het niveau van de hulp gegeven door het programma kan per leerling ingesteld worden. Clicker zorgt er voor dat het schrijf(taal)niveau van alle kinderen omhoog gaat. Als een zin is gemaakt wordt deze automatisch voorgelezen door het programma. Hierdoor hoort de leerling of het een goed lopende zin is en kan het eventueel verbeteren.




Grid
De leerlingen kunnen ook een Grid gebruiken. Deze laat verschillende woorden en plaatjes zien. Als een woord of plaatje er niet bij zit kan het kind wisselen van Grid, maar het tekstvak erboven blijft staan. De zin die de leerling aan het maken is blijft dus ook staan.

Ook is het mogelijk te werken met een voorbeeldzin. De leerling moet dan precies dezelfde zin maken. Na het maken van de zin zal Clicker de zin voorlezen en de leerling kan controleren door de tekst en de uitgesproken zin te vergelijken met de zin die er al staat. Een volgende stap kan zijn dat leerlingen een pop-up krijgen met een voorbeeld zin en kunnen pas de zin typen als ze het voorbeeld weghalen.

In een Grid kunnen ook meerdere beginnen van een zin staan en daarnaast verschillende einden. De leerling moet dan de goede stukken bij elkaar zetten.

Het werken met Clicker kan steeds moeilijker gemaakt worden. Mogelijk is het zelf laten maken van zinnen aan de hand van woorden die gegeven zijn in een Grid. Dat Grid bestaat dan uit woorden die over een bepaald onderwerp zijn bedacht door de klas. Dus vergelijkbaar met een woordweb.

De woorden in een Grid kunnen dienen als hoofdwoord van een woordweb. Hiermee bedoel ik dat er verschillende woorden in een Grid staan (bijvoorbeeld op alfabet door mij gezet) en door op een woord te drukken komt er een ander Grid met woorden die te maken hebben met dat ene woord waar ik op drukte. Bijvoorbeeld dat eerste woord is boom, dan krijg ik een Grid met een woordweb over alles wat te maken heeft met een boom.

Zo heeft Clicker nog meer ondersteuning voor het schrijven dan ik beschreven heb. Het geeft de leerling ondersteuning zowel visueel als auditief in het maken van zinnen en teksten.

Sprekende boeken
Sprekende boeken zijn door een leerkracht, volgens de makers van de software, gemakkelijk te maken, zelfs in een paar minuten. Bij de sprekende boeken staat ook de tekst erbij geschreven. Leerlingen kunnen dan horen en zien wat het is en hoe het geschreven is.

Bij sprekende boeken worden geschreven teksten ondersteund door beeldmateriaal en worden de teksten op het juiste niveau aangeboden worden. Kinderen die moeite hebben met lezen kunnen altijd de tekst laten voorlezen.

Ook het zelf maken van sprekende boeken door de kinderen is mogelijk. Een kind met super veel moeite met geschreven taal, kan bij plaatjes inspreken wat het is. Er kunnen bij het maken van een sprekend boek pop-ups gebruikt worden die het kind helpen bij het maken van een sprekend boek. Het gemaakte boek kan ook uitgeprint worden en meegenomen worden naar huis om te laten zien.

Links
Schrijven met Clicker
Sprekende boeken

Paul Kavelaars
Paul Kavelaars heeft zich verdiept in deze software om zijn dochter Kiki te laten leren. Zij was vanaf haar geboorte zwaar lichamelijk gehandicapt. Hierdoor werd ze zwaar onderschat op leergebied, terwijl ze toch een grote behoefte heeft aan leren. Mede door het gebruik van het programma Clicker heeft Kiki veel kunnen leren.

Eerder had ik zijn site al eens gelezen en begreep niet waarom software zoals Clicker niet gebruikt wordt in het onderwijs in Nederland. Het is namelijk een super flexibel programma dat door iedereen op zijn/haar eigen manier gebruik kan worden. Hierdoor is het voor zowel basis- als speciaal onderwijs goed te gebruiken.

Op zijn site schrijft Paul ook een stuk over "waaraan ontwikkelingsgerichte software aan moet voldoen".

  • het kunnen aanpassen aan individuele leerlingen (een leerling van 10 die bezig is met leren lezen kan opdrachten uit de eigen belevingswereld krijgen);
  • de leerstappen moeten te behappen zijn voor een kind (niet te groot en niet te klein), zorgen voor succes ervaringen;
  • de leerstof moet door de leerkracht zelf in het programma in te voeren zijn, moet visuele en auditieve ondersteuning bieden, dat de software werkt met aangepaste hardware voor de besturing;
  • bij zulke software is het belangrijk is dat er op internet een database komt waardoor het gemaakte uitgewisseld kan worden;
  • hardware moet up-to-date zijn, dus grote monitoren en snelle computers.
Volgens Paul Kavelaars voldoet Clicker aan het profiel dat hij beschreven heeft. Paul noemt in een artikel dat het speciaal onderwijs erg achterloopt met goede hardware en software met flexibele content. Clicker is door Paul aangepast naar het Nederlands. Hij heeft het programma zo bewerkt dat er een Nederlandstalige lay-out is. Ook voor een Nederlandstalige spellingcontrole heeft hij gezorgd. Paul heeft op zijn site perfect beschreven wat er mogelijk is met Clicker. Ga er dus zeker even kijken, maar pas op, want je bent zo verkocht. Ik ben er zeer enthousiast over, zeker door hoe Paul over het programma schrijft op zijn site. Ik hoop dat meer mensen interesse krijgen in het programma. Mocht je meer willen weten neem dan contact op met de redactie.

Links
Paul Kavelaars over Clicker
Kiki wil praten
Meer software om lesmateriaal mee te maken